Chimaira

Mam za sobą kilkaset tekstów, jedne są lepsze - inne niekoniecznie. I mam też zero wykształcenia dziennikarskiego. Jestem samoukiem. Kiedy na prośbę Hilario postanowiłem napisać coś o leadach, wyszedł mi niemały bełkot. Znów zatem, studenckim sposobem, sięgnąłem do źródeł, do własnego doświadczenia, doświadczenia ludzi daleko mądrzejszych i starszych ode mnie. Oto zatem pojawia się przepis i analiza leada w tekście. Choć źródła były czysto dziennikarskie, nie zaś dotyczące naszej młodej, wyradzającej się w bólach branży, tu na szczęście pojawia się doświadczenie. Jedziemy zatem, moi drodzy, z leadem.

Lead to pierwsza, wyłuszczona część tekstu. Jego podstawowym zadaniem jest sprawienie, by czytelnik pomyślał „Shit, muszę czytać dalej!”. Jeśli ktoś odbije się od leada, w efekcie nie czyta w ogóle tekstu. Znaczy to, że coś zwaliliśmy i tym czymś jest właśnie lead. Jest on nieco jak wstęp do pracy magisterskiej - najczęściej pisze się go na końcu, chyba że mamy już wyrobiony ogląd i konspekt całej recenzji/tekstu inszego, i wiemy co damy na początek. Ale i tak czasem może się coś w biegu zmienić i lead jest do wyrzucenia.

Znalazłem ciekawą dziennikarską prezentację (googlujcie śmiało ;)) dotyczącą typów leadu. Wedle dziennikarstwa „klasycznego” lead można podzielić na informacyjny, cytat, pytanie i angegdotę. My przejrzymy teraz te klasy, ale dostosujemy je do wymogów i preferencji recenzji i tekstów o gierkach. O ile w przypadku newsów zasada jest generalnie ta sama, ciężko zastosować w proporcji 1:1 lead z artykułu prasowego do tekstu o tym jak zajebisty jest Far Cry 2.

Lead informacyjny mówi nam o czym jest dany artykuł, jest jego szybkim streszczeniem, a także zawiera pewne słowa kluczowe. Przykładowo, w leadzie do kiepskiej gry możemy poinformować od razu, że dana gra a) jest kiepska b) jest kiepska PONIEWAŻ

„Far Cry 2 zapowiadany był jako mega hit i sandbox idealny. Niestety, jak pokazał nam Ubisoft, stworzono produkt który odbiega daleko od wyobrażeń graczy o piaskownicy doskonałej.”

Coś w ten deseń - nie odkrywamy wszystkich kart, ale na wstępie mówimy, że gra jest do bani. Musimy to ująć tak sprytnie, by czytelnik od razu walnął pięścią w stół i z wypiekami na twarzy czytał dalej. Nawet jeśli dostaniemy zgiń (to info dla graj/zgiń whores ;P). Nie należy jednak przesadzać z kontrowersjami na wstępie, gdyż od tego jest...

...Lead cytat, który posiłkuje się wypowiedziami innych ludzi, efektownym walnięciem np. tekstu Kojimy „Moje gry siom najlepsie”. W naszej branży nie mamy niestety aż tak gadatliwych ludzi, nie mamy celebrytów (no, nie tak wielu ;)), zatem można użyć np. cytatu z gry, o grze, albo po prostu spróbować samemu zagrać mocno na uczuciach odbiorcy.

„Moje gry siom najlepsie, a reśta branźy moźe mi pośśać”. Takimi oto słowy Hideo Kojima podsumował branżę, jednocześnie prezentując nam świeży gameplay z nowego MGS. Jak jest naprawdę? Otóż zaraz, moi drodzy, się o tym przekonamy.”

To taki przykład na szybko, na pewno wymyślicie lepsze. Chodzi jednak o to, by wyrazić cudzymi słowami kontrowersyjny sąd i od razu jakoś się do niego odnieść (niekoniecznie na gruncie emocji, choć emocjami gramy - czytelnika).

Trzeci typ leadu to pytanie, na które natychmiast odpowiadamy. Musi być to przede wszystkim pytanie, które stawia sobie sam czytelnik. Tu właśnie musimy wcielić się w tę bandę ludzi, która nas czyta i efektownie - znowu - zagrać na strunach ich emocji. 

„Nowe Gears of War. Czy poza zwiększeniem drużyny czeka nas w tej grze coś ciekawego? Tak, mimo ogólnej wtórności. Rozłóżmy zatem nasz produkt na czynniki pierwsze”.

Powiedzmy, że tak. To znowu przykład wymyślony w dwie sekundy. Każdy fan GoW, w tym ja, zadaje sobie to pytanie. My, gdy recenzujemy taką grę, musimy od razu znać odpowiedź i nie może być to odpowiedź retoryczna, tylko konkretna. 

Ostatni typ leadu to historia czy anegdota. Wprowadza ona czytelnika w temat, wymaga nieco researchu, także musi działać jakoś na emocje odbiorcy. Nie używamy tu oczywiście anegdotki o pękniętej rurze w domu, ale czegoś co dotyczy gry i branży. 

„Gdy Blizzard tworzył Starcraft 2, wieść gminna niosła, że tysiące pracowników jechało dziennie tylko na misce ryżu i puszce tuńczyka. Poza kilkoma przypadkami śmierci z wycieńczenia, mimo takiej diety udało im się stworzyć fascynującą gierkę.”

Trzy sekundy na wymyślenie. Mamy i lekką kontrowersję, mamy historyjkę i mamy wejście w sam temat gry. Anegdota nie musi być ekstremalnie zabawna, nie musi być piorunująco straszna - po prostu powinna zaciekawić czytelnika. A nuż więcej takich rzeczy znajdzie się w tekście? A dlaczego SC2 już na wstępie jest określony tak a nie inaczej? Te pytania zada sobie czytelnik i zacznie nas czytać.

Oczywiście najłatwiej zrobić leada na zasadzie pytania o grę, bądź suchych informacji KTO, JAK, GDZIE, KIEDY - w tej kolejności. Ale to pójście na łatwiznę, zdarza mi się tak robić, ale tylko wtedy gdy wszystkie inne pomysły wyparują z mojego pustego łba. Dobrze jest jednak, żebyście kombinowali, kminili, wymyślali, szukali... Dzięki temu wasz wstęp przeczyta masa ludzi, i przynajmniej część z nich z ciekawością zagłębi się w dalszy tekst. Czego sobie i wam życzę. :)